Een belangrijk aandachtspunt in zijn werk is de genetische diversiteit en duurzaamheid van koffie. Hij is een van de eerste en trouwe voorstanders van hoogwaardige Liberica- en Excelsa-koffiesoorten en heeft zich op internationaal niveau ingezet voor de herwaardering ervan als speciale koffiesoorten. Samen met partners heeft hij ook het initiatief genomen tot de Internationale collectie voor het behoud van koffievariëteiten in Wilhelma in Stuttgart, waar tegenwoordig talrijke zeldzame koffievariëteiten en -soorten worden bewaard.

Schwarz initieert en begeleidt onderzoeksprojecten, bachelor- en masterscripties en promotieonderzoek, en werkt samen met universiteiten, onderzoeksinstellingen en overheidsinstanties. In samenwerking met diverse internationale wetenschappers heeft hij talrijke studies en publicaties op zijn naam staan over koffiechemie, voedselveiligheid, nieuwe voedingsmiddelen, bijproducten, extractie en nieuwe analysemethoden. Via verdere internationale samenwerkingsverbanden onderhoudt hij contacten met onder meer vooraanstaande deskundigen op het gebied van koffiegenetica, plantkunde en biodiversiteit, evenals met organisaties zoals ICO en Crop Trust.

Zijn bijzondere rol ligt niet zozeer in een bepaalde discipline, maar veeleer in zijn vermogen om wetenschappelijke bevindingen in een vroeg stadium signaleren, nieuwe vragen aan de orde stellen en de kloof tussen onderzoek, landbouw, industrie en onderwijs overbruggen. Dr. Steffen Schwarz vervult dan ook tegelijkertijd de rol van onderzoeker, mentor, ondernemer, adviseur en netwerkarchitect – met als doel wetenschappelijk onderbouwde kennis praktisch toepasbaar te maken en actief bij te dragen aan het vormgeven van de toekomst van koffie.